পাপৰি গোস্বামী
সেই সময়ত বিদেশী খেদা আন্দোলন শেষ
হৈছিল। নতুনকৈ গঠন হোৱা ৰাজনৈতিক দলটোৱে অসমত চৰকাৰ গঠন কৰিছিল। দেৱালবোৰত কেৱল
হাতীৰ ছবি আৰু বতাহত ভাঁহি আহিছিল জয় আই অসম ধ্বনি।
চাৰিওদিশে নতুন নতুন পৰিৱেশ এটাই বিৰাজ কৰি
উঠিছিল।
জয় আই অসম।
জয় আই অসম।
মানুহবোৰে কোৱা কুই কৰি আছিল।
বহুত দীঘল।
কাঞ্চনজোপাৰ পৰা কিছু নিলগত আচাৰাম (আশাৰাম)
থকা ঘৰটোৰ ভিতৰতে শুবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা চাঙখনৰ তলতে পৰি আছিল। পানীৰ ভাৰ কঢ়িওৱা
লাঠিডালেৰে আচাৰামে কোবাই মাৰি পেলালে। দুপৰৰ চোকা ৰ’দ সাপটোৰ
গাটো চিকচিকাই আছিল। তেতিয়ালৈ সাপটো চাবলৈ অহা মানুহৰ ভীৰ লাগিছিল।
দেউতাৰ কথাত আচাৰামে সাপটো লাঠীডালেৰে ইফাল-সিফাল লুটিয়াই বগৰাই চালে। কিজানিবা ‘জানটো’ আছেই ক’ৰবাত। কষ্ট পাব নালাগে জীৱটোৱে। পাটগিৰি খুড়ীয়ে কোৱা কথাষাৰ শুনি আচাৰামৰ মনত যেন অলপ ভয়ো সোমাইছে।
“হয়তো দেচত থকা তাৰ পৰিয়ালটোলৈ মনত
পৰিছে৷”
বিয়াৰ ছয় মাহৰ পিছতে পেহী বিধৱা হৈছিল। বিভাগীয় অনুকম্পামূলক চাকৰিটো পোৱাৰ পিছে পিছে পেহীয়ে শহুৰেকৰ ঘৰ এৰিলে। কোনো যোগাযোগেই নাৰাখিলে। সন্ধিয়া পৰত ক’লনিৰ মহিলাসকলৰ আলোচনাত এইবোৰ কথা ওলায়। গৌৰী পেহীৰ প্ৰতি সকলোৰে সহানুভূতি আছিল। ময়ো পেহীক বৰ ভাল পাইছিলোঁ।
সেইদিনা মীনাৰ ভায়েকৰ জন্মদিন আছিল। আবেলি খেলৰ শেষত কলনিৰ সৰু ল’ৰা-ছোৱালীকেইটাক মাতি মীনাৰ মাকে লুচী, মাংস আৰু মিঠাই খাবলৈ দিছিল।
মই মাংসৰ কথা কোৱাত খুড়ীয়ে হাঁহি
হাঁহি কৈছিল, “ইচ ৰাম, মৰা সাপটোৰহে মাংস আছিল সেয়া৷”
“সঁচানে?”
গৌৰীপেহীয়ে একো নকৈ হাঁহি মূৰ দুপিয়াইছিল।
দুমাহৰ পাছত দেউতাৰ ট্ৰেন্সফাৰ হৈছিল আৰু আমি সেইটো, কলনি, সেইখন ঠাই, মীনা, গৌৰী পেহী, আচাৰাম সকলোৰে পৰা বিদায় লৈ গুচি আহিলোঁ। নতুন ঠাই, নতুন মানুহৰ মিলি গৈছিলোঁ। তেনেকুৱাই হয় ছাগৈ, চকুৰ আঁতৰ হ’লে মনৰো আঁতৰ হয়।
ককাদেউতাৰ মৃত্যু হোৱাৰ ছাব্বিছ বছৰৰ পাছত আমাৰ আইতা ঢুকাইছিল। মই তেতিয়া কলেজ পাইছিলোঁ। আইতাৰ সৈতে মোৰ খুব আবেগিক সম্পৰ্ক আছিল। গাওঁৰ ঘৰত থকা দিনকেইটা মই আইতাৰ পিছে পিছে ঘূৰি ফুৰিছিলোঁ। আইতা আছিল মোৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় ব্যক্তিত্ব। তেওঁৰ অনুপস্থিতিয়ে মোক বিহ্বল কৰি তুলিছিল। যোৱা বাৰটা দিনে আত্মীয়-স্বজনেৰে ঘৰখন ভৰি থকা স্বত্বেও চাৰিওফালে কিবা এটা শূন্যতা বিৰাজ কৰিছিল। সেই শূন্যতাই মোৰ মনটোকো সেমেকাই ৰাখিছিল। যথাবিধি আদ্যশ্ৰাদ্ধৰ কামবোৰ হৈ গৈছিল। তেৰদিনৰ দিনা মৎসস্পৰ্শ। ব্ৰহ্ম ভোজনৰ আয়োজন হৈছিল। মৃতকৰ কাৰণে বাঁহেৰে এখন ভাৰ সজা হৈছিল। তাত এখন ডাঙৰ কলপাতত ভাগে ভাগে বিভিন্ন ব্যঞ্জনৰ সৈতে আইতাই খাই ভাল পোৱা পূৰৈ শাকৰ ভাজি, নাৰিকল দিয়া ভাপত দিয়া লাৰু, ৰসগোল্লা আদি বহুতো খোৱা বস্তু সজাই থোৱা আছিল। মাজতে গৰম ভাতৰ সৈতে এটা সিজোৱা কণীও আছিল। কোনোবাই দুটা বাতিত মাছ আৰু মাংসও আনি থ’লে। মনত পৰাৰে পৰা দেখি আহিছোঁ, আইতাই সদায় নিৰামিষ আহাৰহে গ্ৰহণ কৰিছিল। আইতাৰ পাকঘৰত মাছ, মাংস, পিয়াজ, নহৰু আদি নিষেধ আছিল। সদায় নিজেই ৰান্ধি খাইছিল। এনেস্থলত মাংসৰ বাতি দেখি মই আচৰিত হৈছিলোঁ। মোৰ এনে লাগিছিল যেন আইতাৰ আত্মাই কষ্ট পাব এনেদৰে খাবলৈ দিলে। মা, খুড়ী, পেহীহঁতে কান্দি আছিল। কোনেও একো কোৱা নাই। কি আচৰিত !
‘তোমাৰ আইতা বৰ্তমান বিধৱা হৈ
থকা নাই। তেখেত এতিয়া মুক্ত, কায়িক সুখ-দুখৰ উৰ্দ্ধত। জন্মৰ পিছৰে পৰা মানুহ
এগৰাকীয়ে যেনেকৈ, যি যি খাইছিল ঠিক তেনেকৈয়ে শেষ ভাতসাজো দিয়া হ’য়। তোমাৰ ককা ঢুকোৱাৰ
আগলৈকে তোমাৰ আইতাইও মাছ-মাংস খাইছিল। গতিকে, আজি তেওঁৰ আত্মাক বিধৱা জ্ঞান কৰি
খাবলৈ দিয়া নহয়৷’
কেতিয়াও সোধা নহ’ল। কোনোবাই সুধিছিল নেকি সেয়াও জনা নহ’ল।
কিয় অসহায় অৱস্থাতো সামাজিক নিয়মবোৰৰ প্ৰাধান্য বেছি হয়..! কিয় ৰঙহীন জীৱন কেৱল মহিলাগৰাকীয়েহে জীয়াবলগীয়া হয়! সাতো জনমৰ বান্ধোনত বান্ধ খায় দুগৰাকী মানুহে। কিন্তু, অকথ্য যন্ত্ৰণা কেৱল এগৰাকীয়েহে ভোগ কৰিবলগীয়া হয়।
সমাজৰো সংশোধন হোৱাটো বাঞ্চনীয়। প্ৰয়োজন আছে সংশোধনৰ।
কথাবোৰ নতুনকৈ চিন্তা কৰিব পৰাকৈ হয়তো মই ডাঙৰ হৈ পৰিছিলোঁ সিদিনা।
বহু বছৰ পিছত গৌৰী পেহীলৈ মনত পৰিল। সাপৰ মাংসৰ কাহিনীটোও মনলৈ আহিল।
তেওঁ জানো কিবা ভুল
কৰিছিল..! নাই, কোনো ভুল কৰা নাছিল। পৰিস্থিতিয়ে বাধ্য কৰাইছিল তেওঁক সৰু ছোৱালী
এজনীক মিছাকৈ বুজাবলৈ। কিন্তু, তেওঁৰ মনৰ হেঁপাহ অপূৰ্ণ ৰখা নাছিল।
তেওঁৰো গাভৰু মন এটা আছিল
।
মনৰ ভোক আছিল, শৰীৰৰ ভোক আছিল।
ৰঙ নোহোৱা জীৱনটোত কাৰোবাৰ অলপ
মৰম আৰু সহানুভূতি আশা কৰিছিল। হয়তো সেইখিনি মৰম তেওঁ আচাৰামৰ মাজত বিচাৰি
পাইছিল!
গৌৰী পেহীয়ে নিজৰ মনৰ ইচ্ছাক সন্মান দিছিল। নিৰৱে প্ৰতিবাদো কৰিছিল সমাজৰ একপক্ষীয় নীতি-নিয়মৰ। সাহসেৰে থিয় দিছিল প্ৰতিকূল পৰিস্থিতিত। অনাদৰ, অপমানৰ প্ৰত্যুত্তৰ দিছিল শহুৰেকৰ ঘৰ এৰি আহি।
তেওঁৰ প্ৰতি মনটো শ্ৰদ্ধাৰে ভৰি পৰিল।
বুকুৰ ভিতৰখনত এক প্ৰশান্তি বিয়পি পৰিল। থাকক, সাপৰ মাংসৰ কাহিনীটো তেনেকৈয়ে থাকক। বহুজনৰ প্ৰতিবাদৰ ভাষা হৈ।
“ আইতা, সাপে কামুৰিলে বিষ নোহোৱা কৰিবলৈ সাপৰ মাংস খাব লাগে নহয় নে?”
বাৰীৰ পিছফালে শাক তুলি
থাকোঁতে কোনোবা এদিন আইতাক সুধিছিলোঁ।
“কোনেনো ক’লে তোক এই বেবেৰিবাং কথাবোৰ...!”
- আইতাই হাঁহি হাঁহি কৈছিল ।
দঢ়াই দঢ়াই নক’বলৈ কোৱা স্বত্তেও মই কৈ
পেলাইছিলোঁ।
আইতাই শাক তোলা এৰি মোৰ মুখলৈ চাই
আছিল।
“মাজে মাজে বিষটো উক দিলে আচাৰামে সাপৰ মাংস ৰান্ধি আনে গৌৰীপেহীলৈ। মনে মনে খাব লাগে। লোকে জানিলে বিষ নকমে। মই দেখিছোঁ নহয়৷”
মোৰ মনত আছে, আইতাৰ মুখৰ বৰণ সলনি হৈছিল। ক্ষন্তেক সময় কিবা ভাবি মোক কৈছিল,
“খাওক দে। তই কথাটো কাকো নক’বি৷”
মই মূৰ জোকাৰি কৈছিলোঁ,
‘নকওঁ৷’
আইতাৰ উজ্জ্বল হৈ উঠা মুখখনত লুকাই থকা হাঁহি এটা ওলাই আহিছিল ।
***
গল্পকাৰৰ ঠিকনা:
গোলকগঞ্জ, ধুবৰী।
ফোন নং : ৯৭০৬৯১১৫৩৩
পঢ়ুৱৈৰ মতামত (০টা মন্তব্য)